انتخاب اسباب بازی

(( به بهانه برگزاری نمایشگاه اسباب بازی و سر گرمی در زاهدان 16 – 22 بهمن ماه ))

درک دنیای متفاوت کودکان و نوجوانان به عنوان اولین گام برای ورود در این عرصه است. کودکان و نوجوانان نیز آدمهایی هستند از جنس من و شما، که در فاصله ای نه چندان دور از زمان ما ایستاده اند و به سمت دنیای بزرگسالی در حرکتند.

آنچه باید بدانیم این است که آنها در دنیای رنگارنگ زیست می کنند که زیر ساخت شخصیت و آینده آنها بر آن بنا می شود. از این رو برای علمای علم و تربیت این دوره از اهمیت ویژه ای برخوردار است.درک متفاوت بودن دنیای کودکان و نوجوانان در برنامه ریزی های تربیتی ، فرهنگی ویژه این گروه تاثیر به  سزایی دارد.

عوامل چندی در جریان تکوین و رشد شخصیت کودکان و نوجوانان موثرند  که از آن جمله می توان به اهم موارد چنین اشاره کرد:

الف)وراثت : بدون شک  بخش عظیمی از استعداد ، منش  و رفتار انسان  حاصل  انتقال انواع ژنها از والدین است .ساختار چهره ، اندام ، رنگ پوست  و مو ، تن صدا و حتی برخی از امراض میراثی است که کودک در اکتساب آن هیچ نقشی ندارد . هر چند در آینده اگر نوبت اصلاح ژنتیک به انسان هم برسد بسیاری از این قوانین دستخوش تغییر و تبدیل خواهد شد .

ب ) خانواده : اولین جامعه ای است که کودک در آن تجربیات اندک خود را به اشتراک می گذارد . عامل رشد و نمو بسیاری از افراد در بستر خانواده آگاه  شکل می گیرد  لذا آگاهی نه تنها تاثیر کوتاه مدت در شاداب زیستن افراد جامعه خانواده دارد  بلکه زمینه ساز تولد اجتماعی آگاه و سالم است.

ج ) گروه همسالان و دوستان : این گروه نیز اولین جامعه ای است که فرد در آن ابراز وجود می کند و اگر الگوهای رفتاری غلطی در این گروه سر مشق کودک قرار گیرد به تباهی آینده فرد منجر خواهد شد.

در این مقال علاوه بر موارد فوق به یکی از مهمترین عوامل تاثیرگذار در شکل دهی شخصیت کودک که "اسباب بازی و سرگرمی " است اشاره میکنیم

امروزه شرکتهای زنجیره ای غول پیکر در جهان کار تولید اسباب بازی و بازی فکری را بر عهده دارند  که صرف نظر از جنبه های اقتصادی تاثیر غیر قابل انکاری در پروسه شکل دهی شخصیت کودک دارند .

اصولا بازی لازمه زندگی بچه ها است  چنانکه پزشکان می گویند اگر کودکی میل به بازی ندارد مریض است  شاید اغراق نیست اگر اهمیت بازی را در ردیف اهمیت  اکسیژن قرار دهیم  همانقدر که بچه ها به اکسیژن نیاز دارند  بازی نیز برای آنها ضرورت دارد . از مطالعه بازی می توان به روح و روان کودک پی برد و حتی برخی از امراض روحی را مداوا کرد .

بازی به چند شکل ممکن است صورت بگیرد :

الف ) فردی بدون کاربرد اسباب بازی

ب )  فردی با اسباب بازی

ج ) گروهی بدون کاربرد اسباب بازی

د ) گروهی با اسباب بازی

شیوه بازی  بازی  بدون کاربرد اسباب بازی محل بحث ما در این مختصر نیست  اما آنجا که افراد چه به صورت گروهی و چه به صورت فردی  به بازی با کاربرد اسباب بازی می پردازند یکی از عناصر مهم تاثیر گذار  کیفیت ، شکل و ساختار اسباب بازی است . اگر پرورش خلاقیت را رکن اساسی در بازی به حساب آوریم  ویژگیهای یک اسباب بازی خوب را اینگونه می توان خلاصه کرد :

الف ) در پرورش خلاقیت تاثیر گذار باشد :

اگر اسباب بازی هیچ کمکی به رشد خلاقیت نکند اسباب بازی خوبی نیست . بسیاری از مردم فکر می کنند که عروسکهای آوازخوان  بهتر از عروسکهای صامت هستند در حالی که اساسا باید دختر بچه برای عروسک شعر ، لالایی و قصه بخواند تا به این بهانه خلاقیت کودک شکوفا شود  اسباب بازی آماده فرایند خلاقیت را در کودک سرکوب می کند.

ب ) تنوع رنگی داشته باشند :

تاثیر رنگ در زندگی انسان از غذا کمتر نیست بچه ها علاقه وافری به رنگهای شاد دارند و بطور فطری از اسباب بازی های رنگارنگ خوششان می آید ریشه بسیاری از امراض روحی و روانی و علت بسیاری از خستگی ها و دل مردگی ها زیستن در محیط های کدر و سیاه است .

ج ) متناسب سن و سال فرد باشد :

اگر اسباب بازی مطابق سن و سال کودک نباشد نمی تواند با آن رابطه بر قرار کند و لاجرم باعث سرخوردگی خواهد شد لذا هر سنی ویژگی های خاص خود را دارد .

د ) متناسب جنس باشد :

کودکان دختر و پسر به حکم فطرت خویش گرایش به بازی های جنس خاص خود دارند دختر بچه ای که گرایش به عروسک بازی دارد به تبعیت از فطرت خویش نیاز مادرانه درون خویش را پاسخ می دهد . کودکان و نوجوانانی که دچار اختلالات رفتاری هستند تمایل به اسباب بازی های گروه مخالف دارند چنانکه برخی از پسران تمایل به پوشیدن لباس دختران و برخی از دختران تمایل به پوشیدن لباس پسرها دارند .

ه ) از نظر بهداشتی تایید شده باشند :

به دلیل حساسیت و ظرافت ، بچه ها محیط مناسبی برای ورود انواع میکروبها هستند لذا استفاده از وسایل غیر استاندارد و غیر بهداشتی ، باعث انتقال انواع میکروبها به حریم بچه ها خواهد شد .

و ) صداهای گوش خراش تولید نکنند :

متاسفانه برخی از سازندگان اسباب بازی برای جلب مشتری اقدام به تولید اسباب بازیهایی می کنند که صداهای گوش خراش تولید می کنند اینگونه وسایل علاوه بر ایجاد آلودگی صوتی و مزاحمت برای افراد جامعه ، تاثیر منفی بر سیستم شنوایی و اعصاب و روان بچه ها خواهند گذاشت .

ز ) با ویژگی های فرهنگ ملی و مذهبی سنخیت داشته باشد :

هر کشوری ویژگی های فرهنگی و مذهبی خاصی دارد کودکان و نو جوانان هر جامعه نیز آینده سازان همان کشورند و لذا باید طوری تربیت شوند که به آرمانهای مذهبی و ملی خویش وفادار باشند . تولید و وارد کردن اسباب بازیهای خلاف ارزشهای ملی و مذهبی یک جامعه ، نسل آینده را با باورهای ملی و مذهبی خویش بیگانه خواهد کرد.

با لحاظ همه این موارد ، انتخاب اسباب بازی می تواند دلالت بر فرهنگ و نگرش یک خانواده ، و در نگاه وسیع تر یک ملت داشته باشد. یک انتخاب درست می تواند گام موثری در جهت کمک به سایر عوامل تاثیر گذار ، بر فرآیند تعلیم ، تربیت و پرورش خلاقیت کودکان و نوجوانان جامعه داشته باشد.

این شعر مسعود آقای میری ما حاصل شانزده سال پیش است .اما همچنان تر و تازه خواندنی

" بودن "

همین که می نشینی و سیگاری دود می کنی

نشان بودن تست

نترس

خط خیال

گرو همان درخشش آ غا زیست

که اصطکاک توتون با آتش را

رقم زده است

تو می توانی 

قلم برداری

و روی چرک خیالت قشنگ بنویسی :

عطش و آتش مفهوم واحدی دارند

مهم این است

که در مدار دو وازه

ستاره های دلت جریان دارد

ودست روشن توست 

که با گچ خورشید

خطوط منفصل

خدا وخیابان را

به هم گره زده است

همین که می نشینی و سیگاری دود می کنی

همین برای تو کافی است

آقا جان